Trong thời đại công nghệ 4.0, các hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning) đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý, tối ưu hóa các quy trình kinh doanh và lưu trữ dữ liệu doanh nghiệp. Tuy nhiên, chính vì vai trò cốt lõi này, ERP cũng trở thành mục tiêu hấp dẫn của các cuộc tấn công mạng. Với sự gia tăng của các mối đe dọa an ninh mạng, chiến lược bảo mật truyền thống không còn đáp ứng được yêu cầu bảo vệ toàn diện. Trong bối cảnh đó, Zero Trust nổi lên như một giải pháp bảo mật tiên phong, đặc biệt hiệu quả cho các hệ thống ERP trong năm 2026 và tương lai.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Zero Trust, lý do tại sao nó là giải pháp bảo mật tối ưu cho ERP và cách triển khai chiến lược này để bảo vệ hệ thống của bạn trước những thách thức ngày càng phức tạp.

I. Zero Trust là gì?

1.1. Khái niệm Zero Trust trong bảo mật

Zero Trust là một mô hình bảo mật hiện đại dựa trên nguyên tắc cơ bản: "Không tin tưởng bất kỳ ai, luôn xác minh". Điều này có nghĩa là mọi thực thể – dù là người dùng, thiết bị hay ứng dụng – đều phải được xác minh danh tính và quyền truy cập trước khi được phép tương tác với hệ thống. Zero Trust không chỉ áp dụng cho các thực thể bên ngoài mà ngay cả những thực thể bên trong mạng nội bộ cũng không được mặc định là "an toàn".

Zero Trust tập trung vào việc bảo vệ tài sản quan trọng của doanh nghiệp thông qua các biện pháp:

• Xác thực liên tục.
• Phân quyền truy cập nghiêm ngặt.
• Mã hóa dữ liệu toàn diện.
• Giám sát và phát hiện bất thường trong thời gian thực.

Zero Trust không chỉ là một công cụ công nghệ mà còn là một chiến lược bảo mật toàn diện, yêu cầu sự phối hợp giữa con người, quy trình và công nghệ.

1.2. Sự khác biệt giữa Zero Trust và các mô hình bảo mật truyền thống

Các mô hình bảo mật truyền thống thường dựa trên việc bảo vệ chu vi mạng, giả định rằng bất kỳ ai hoặc thiết bị nào bên trong mạng nội bộ đều đáng tin cậy. Tuy nhiên, với sự gia tăng của làm việc từ xa, sử dụng thiết bị cá nhân (BYOD), và các mối đe dọa nội bộ, mô hình này đã lỗi thời.

Zero Trust khác biệt ở các khía cạnh sau:

• Không có vùng an toàn: Không có bất kỳ khu vực nào trong mạng được mặc định là an toàn. Tất cả các truy cập phải được xác minh, bất kể nguồn gốc.
• Truy cập tối thiểu cần thiết: Người dùng hoặc thiết bị chỉ được cấp quyền truy cập vào đúng tài nguyên cần thiết, không hơn.
• Giám sát liên tục: Hệ thống liên tục giám sát và phân tích hành vi để phát hiện các mối đe dọa tiềm ẩn.
• Bảo vệ từ trong ra ngoài: Zero Trust tập trung vào bảo vệ tài sản quan trọng, không chỉ là bảo vệ chu vi mạng. 

Xem thêm: Bí quyết xây dựng hệ thống ERP an toàn trong kỷ nguyên số 2026

II. Tại sao Zero Trust là chiến lược bảo mật tối ưu cho hệ thống ERP năm 2026?

2.1. Những thách thức bảo mật đối với hệ thống ERP hiện nay

Hệ thống ERP là trung tâm của mọi hoạt động kinh doanh, từ quản lý tài chính, nhân sự đến chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, chính vì vai trò quan trọng này mà ERP trở thành mục tiêu hàng đầu của các hacker. Một số thách thức bảo mật chính mà các hệ thống ERP đang phải đối mặt bao gồm:

• Tấn công mạng ngày càng tinh vi: Các cuộc tấn công mạng hiện nay không chỉ dừng lại ở việc xâm nhập mà còn sử dụng các kỹ thuật như mã độc tống tiền (ransomware), phishing, và tấn công chuỗi cung ứng.
• Rủi ro từ bên trong: Nhân viên hoặc đối tác có thể vô tình hoặc cố ý gây ra rò rỉ thông tin nhạy cảm.
• Sự phức tạp của hệ thống ERP hiện đại: Với việc tích hợp nhiều module và kết nối với các hệ thống khác, ERP trở nên dễ bị tổn thương hơn nếu không có biện pháp bảo mật phù hợp.
• Làm việc từ xa và chuyển đổi số: Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp áp dụng mô hình làm việc từ xa, nguy cơ truy cập trái phép vào hệ thống ERP cũng tăng lên.

2.2. Xu hướng tấn công mạng và các rủi ro bảo mật ERP trong năm 2026

Trong năm 2026, các chuyên gia dự đoán rằng các cuộc tấn công mạng sẽ trở nên tinh vi hơn với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa. Một số xu hướng tấn công nổi bật bao gồm:

• Tấn công ransomware: Tin tặc mã hóa dữ liệu ERP và yêu cầu tiền chuộc để khôi phục.
• Tấn công chuỗi cung ứng: Hacker khai thác lỗ hổng từ các đối tác hoặc nhà cung cấp để xâm nhập vào hệ thống ERP.
• Tấn công nội bộ: Lạm dụng quyền truy cập của nhân viên hoặc đối tác để đánh cắp dữ liệu.
• Khai thác lỗ hổng IoT: Với sự gia tăng của các thiết bị IoT, tin tặc có thể lợi dụng các thiết bị này để truy cập vào hệ thống ERP.

2.3. Lợi ích của việc áp dụng Zero Trust vào hệ thống ERP

Zero Trust mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho hệ thống ERP, bao gồm:

• Bảo vệ dữ liệu nhạy cảm: Dữ liệu trong hệ thống ERP được bảo vệ bằng mã hóa và kiểm soát truy cập nghiêm ngặt.
• Giảm thiểu rủi ro nội bộ: Phân quyền truy cập theo vai trò giúp hạn chế các hành vi trái phép.
• Phát hiện và phản ứng nhanh chóng: Giám sát liên tục cho phép phát hiện các hành vi bất thường và ngăn chặn kịp thời.
• Tuân thủ các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế: Zero Trust giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của các tiêu chuẩn bảo mật như GDPR, ISO 27001.

III. Các nguyên tắc chính của Zero Trust trong bảo mật ERP

3.1. Xác thực đa yếu tố (MFA) và quản lý danh tính

Xác thực đa yếu tố (MFA) là một trong những yếu tố không thể thiếu trong Zero Trust. Nó yêu cầu người dùng phải xác minh danh tính qua nhiều bước, chẳng hạn như mật khẩu, mã OTP, hoặc sinh trắc học. Ngoài ra, quản lý danh tính và quyền truy cập (IAM) đảm bảo rằng chỉ những người dùng được ủy quyền mới có thể truy cập vào hệ thống ERP.

3.2. Phân quyền truy cập theo vai trò và nhu cầu

Zero Trust áp dụng nguyên tắc ít quyền nhất, nghĩa là người dùng chỉ được cấp quyền truy cập vào các tài nguyên cần thiết cho công việc của họ. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ rò rỉ dữ liệu khi tài khoản bị xâm phạm.

3.3. Giám sát và phân tích hành vi người dùng theo thời gian thực

Zero Trust sử dụng công nghệ AI và phân tích dữ liệu để giám sát hành vi người dùng. Nếu phát hiện hành vi bất thường như đăng nhập từ một địa điểm lạ hoặc truy cập vào tài nguyên không phù hợp, hệ thống sẽ tự động cảnh báo hoặc chặn truy cập.

3.4. Mã hóa dữ liệu đầu cuối và bảo vệ dữ liệu nhạy cảm

Dữ liệu trong hệ thống ERP cần được mã hóa không chỉ khi truyền tải mà còn khi lưu trữ. Điều này đảm bảo rằng ngay cả khi hacker xâm nhập vào hệ thống, dữ liệu vẫn không thể bị đọc hoặc sử dụng trái phép.

IV. Cách triển khai chiến lược Zero Trust cho hệ thống ERP

4.1. Đánh giá và phân tích rủi ro bảo mật hiện tại của hệ thống ERP

Quá trình đánh giá nên tập trung vào việc xác định các tài sản quan trọng nhất trong hệ thống ERP, chẳng hạn như dữ liệu tài chính, thông tin khách hàng, hoặc các quy trình vận hành cốt lõi. Đồng thời, cần phân tích các nguy cơ từ cả bên trong và bên ngoài tổ chức. Một số câu hỏi quan trọng cần được trả lời bao gồm: ai có quyền truy cập vào dữ liệu nhạy cảm? Các lỗ hổng nào đang tồn tại trong hệ thống? Những nguy cơ nào có thể đến từ nhà cung cấp hoặc đối tác?

Để thực hiện đánh giá hiệu quả, doanh nghiệp có thể sử dụng các công cụ và phương pháp như:

• Quét lỗ hổng bảo mật trong hệ thống ERP để phát hiện các điểm yếu.
• Phân tích quyền truy cập hiện tại của nhân viên và đối tác, đảm bảo không có quyền truy cập thừa thãi.
• Xây dựng kịch bản giả lập các cuộc tấn công để kiểm tra khả năng phòng thủ của hệ thống.

4.2. Xây dựng chính sách kiểm soát truy cập và phân quyền nghiêm ngặt

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của Zero Trust là "Không tin tưởng mặc định". Điều này có nghĩa là mọi truy cập vào hệ thống ERP đều phải được kiểm tra và xác minh, ngay cả khi người dùng đã ở trong mạng nội bộ. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống chính sách kiểm soát truy cập và phân quyền chặt chẽ.

Doanh nghiệp cần triển khai các biện pháp xác thực liên tục để đảm bảo an toàn. Một số giải pháp có thể áp dụng bao gồm:

• Xác thực đa yếu tố (MFA), yêu cầu người dùng phải xác minh danh tính qua nhiều bước như mật khẩu, mã OTP hoặc sinh trắc học.
• Giới hạn quyền truy cập theo thời gian, ví dụ như chỉ cho phép truy cập vào hệ thống trong giờ làm việc hoặc từ các thiết bị được phê duyệt.
• Theo dõi và ghi lại tất cả các hoạt động truy cập để phục vụ cho việc phân tích và điều tra khi cần thiết.

4.3. Tích hợp các công nghệ hỗ trợ như AI, Blockchain và giải pháp bảo mật nâng cao

Để triển khai Zero Trust thành công, doanh nghiệp cần tận dụng các công nghệ hiện đại nhằm tăng cường khả năng bảo mật cho hệ thống ERP. Một số công nghệ quan trọng bao gồm:

• Xác thực đa yếu tố (MFA): Đây là lớp bảo vệ đầu tiên, đảm bảo rằng chỉ những người dùng được ủy quyền mới có thể truy cập vào hệ thống. MFA yêu cầu người dùng xác minh danh tính qua nhiều yếu tố, như mật khẩu, mã OTP hoặc nhận diện khuôn mặt.
• Trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy: Các công nghệ này giúp phân tích hành vi của người dùng trong thời gian thực. Nếu có bất kỳ hành vi bất thường nào, chẳng hạn như đăng nhập từ một địa điểm không xác định hoặc truy cập vào dữ liệu không liên quan, hệ thống sẽ tự động phát hiện và cảnh báo.
• Mã hóa đầu cuối: Tất cả dữ liệu trong hệ thống ERP cần được mã hóa, cả khi lưu trữ và truyền tải. Điều này đảm bảo rằng ngay cả khi dữ liệu bị đánh cắp, tin tặc cũng không thể sử dụng hoặc đọc được thông tin.
• Blockchain: Công nghệ này có thể được sử dụng để tăng cường tính minh bạch và bảo mật cho các giao dịch trong hệ thống ERP, đặc biệt là trong các chuỗi cung ứng phức tạp.
• Giải pháp bảo mật nâng cao: Các công cụ như tường lửa thế hệ mới (NGFW), hệ thống phát hiện và ngăn chặn xâm nhập (IDS/IPS) sẽ giúp bảo vệ hệ thống ERP trước các cuộc tấn công mạng.

Việc lựa chọn và triển khai công nghệ cần được thực hiện dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo sự tích hợp mượt mà với các quy trình hiện có.

4.4. Đào tạo nhân viên về nhận thức và thực hành bảo mật

Zero Trust không chỉ là việc thiết lập các chính sách hay công nghệ, mà còn yêu cầu sự giám sát liên tục để phát hiện và xử lý kịp thời các mối đe dọa.

Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống giám sát hoạt động theo thời gian thực để theo dõi mọi hành vi trong hệ thống ERP. Điều này bao gồm việc ghi lại các hoạt động truy cập, phân tích hành vi người dùng và phát hiện các dấu hiệu bất thường. Ví dụ, nếu một nhân viên cố gắng truy cập vào dữ liệu mà họ không được phép hoặc đăng nhập từ một vị trí địa lý không xác định, hệ thống sẽ ngay lập tức phát hiện và kích hoạt cảnh báo.

Bên cạnh đó, các công cụ phân tích tự động có thể giúp doanh nghiệp đo lường mức độ rủi ro của từng sự cố bảo mật. Những sự cố nghiêm trọng sẽ được ưu tiên xử lý trước, trong khi các sự cố nhỏ hơn có thể được theo dõi để đánh giá thêm. Hệ thống cũng cần được thiết lập để tự động đưa ra các biện pháp ngăn chặn, chẳng hạn như khóa tài khoản hoặc chặn truy cập khi phát hiện hành vi đáng ngờ.